Social Class 10

 पाठ-१ सामाजिकीकरण

पाठ-२ विविधता र पहिचान

पाठ- ३ हाम्रो राष्ट्रिय गौरव

Read More

Science Test Book Class-10

 Group-B

Very Short Questions.

1. Which is the dependent variable in the experinment where solubility of salt is measured at different temperatures?

Ans:- Solubility fo salt is the dependent variable in the experiment where solubility of salt is measured at different temperaturs.

2. What is a dependent variable in a process of throwing a stone with a stretched rubber band?

Ans:- Distance traveled by stone is a dependent variable in process of throwing s stone with a stretched rubber band. 

3. Write the fundamental units included in the unit of force.

Ans:-The fundamental units included in the unit of force are:-

Kilogram(kg) - Unit of mass

Metre(m) - Unit of length

Second(s)- Unit of time.

4. Write a difference between fundamental unit and derived unit.

Ans:-

Fundamental Unit	Derived Unit
Fundamental units are independent units.	Derived unit are depend on fundamental units.

5. Define controlled variable.

Ans:-A varialble that does not change in an experiment is called controlled variable.

6. What is a unit?

Ans:- Unit is a standard quantity used to measure physical things like length, mass, and time.

7. 

Read More

Class-10 Math

Exercise 1.1 

Exercise 1.2

Read More

नेपाली कक्षा-१०

• उज्यालो यात्रा (पाठ-१ अभ्यास)

Read More

सामाजिकीकरण (Socialization) Social Class-10

पाठ-१

सामाजिकीकरण
(Socialization)

अभ्यासः

अति छोटो उत्तर आउने प्रश्नहरूः

१. सामाजिकीकरण भन्नाले के बुझिन्छ?

उत्तर ः- सामाजिकीकरण भन्‍नाले मानिसका गतिविधिलाई समाजसँग अनुकूल बनाउने कार्य भन्ने बुझिन्छ।

२. परिवारबाट बच्चाहरूले कस्तो सामाजिक व्यवहार सिक्छन्? कुनै दुईवटा कारण उल्लेख गर्नुहोस्।

उत्तर-  परिवारबाट ब‍च्‍चाहरूले भाषा र संस्कार जस्ता सामाजिक व्यवहार सिक्छन।

३. सामाजिकीकरणका दुईवटा तत्वहरू लेख्नुहोस्।

उत्तर- सामाजिकीकरणका तत्वहरूमध्ये दुई तत्वहरू भाषा र समाजिक अन्तरक्रिया र सम्मान हुन्।

४. सामाजिकीकरणका कुनै दुई माध्यहरू लेख्‍नुहोस्।

उत्तर- सामाजिकीकरणका माध्यमहरूमध्ये दुई माध्यम परिवार र साथीभाइ छरछिमेकी हुन्।

५. सामाजिकीकरणको एक प्रमुख विशेषता उल्लेख गर्नुहोस्।

उत्तर- सामाजिकीकरणको विशेषताहरू धेरै छन्। ती मध्ये एक उल्लेख गर्नुपर्दा सामाजिकीकरण सिक्ने प्रक्रिया हो।

____________________________________________________________

छोटो उत्तर आउने प्रश्नहरूः-

१. सामाजिकीकरणका विशेषताहरुको चर्चा गर्नुहोस् ।

उत्तर- मानिसका गतिविधिलाई समाजसँग अनुकूल बनाउने कार्य नै सामाजिकीकरण हो। यसका विशेषताहरूलाई तल बुँदागत रुपमा उल्लेख गरिएको छः-

1. सामाजिकीकरण सिक्ने प्रक्रिया हो।
2. जुनसुकै उमेरका मानिसहरू पनि सामाजिकीकरण प्रक्रियामा संलग्‍न हुन्छन्।
3. सामाजिकीकरण साँस्कृतिक हस्तान्तरणको प्रक्रिया हो।
4. सामाजिकीकरण समाज र समय अनुसार फरक हुन्छ।
5. सामाजिकीकरण प्रक्रियाले व्यक्ति सामाजिक प्राणी बन्छ।
6. समाजिकीकरण एक सर्वव्यापी प्रक्रया हो।
7. समाजिकीकरणमा विभिन्न निकायहरू संलग्‍न हुन्छन्।

२. सामाजिकीकरणको महत्व उल्लेख गर्नुहोस्।

उत्तर- मानिसले समाजमा सहज घुलमिल हुनका लागि आवश्यक सीप, ज्ञान र अनुभव प्राप्‍त गर्ने निरन्तर प्रक्रियालाई सामाजिकीकरण भनिन्छ। यसका महत्वहरूलाई देहाय बमोजिम उल्लेख गरिएको छः-

1.  सामाजिकीकरणबाट सबै उमेर समूहका मानिसले सामाजिक व्यवहार, मूल्य, मान्यताहरू सिन्दछन्।
2. सामाजिकीकरणले व्यक्तित्व विकासमा सघाउँछ।
3. सामाजिकीकरणबाट जीवन पद्धतिको तरिकालाई सरल र सहज बनाउँछ।
4. सामाजिकीकरणले समाजमा बाँच्‍ने सीपको विकास हुन्छ।
5. सामाजिकीकरणले समाजलाई अनुशासित बनाउँछ।

३. "आपसी सहयोग र अन्तरक्रियाले सामाजिकीकरणमा सहयोग गर्छ।" यस भनाईलाई उदाहरणसहित प्रष्ट पार्नुहोस्।

उत्तर-  जब मानिसहरू आपसमा मिलेर काम गर्छन्, एकअर्कालाई सहयोग गर्छन्, एकअर्कासँग कुराकानी गर्छन्, भावना साटासाट गर्छन्, तब उनीहरूले सामाजिक व्यवहार, मूल्य मान्यता, नियम र संस्कारहरू सिक्न थाल्छन्। यस कार्यले मानिसहरूमा विचार र भावानाहरू आदानप्रदान हुन्छ। मानिसमा दयाँमाया, परोपकारी भावनाहरू, बन्धुत्व तथा सामुहिक भावनाहरूको विकास हुन्छ। मानिसले सामाजिक अन्तरक्रियाबाट नयाँ ज्ञान, सीप र अनुभव प्राप्‍त गर्दछ जसले मानिसको जीवन पद्धतिलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेको हुन्छ। यसरी आपसी सहयोग र अन्तरक्रियाले सामाजिकीकरणमा सहयोग गर्छ। उदाहरणका लागि बुबा–आमाले बच्चालाई खाना पकाउन लगायतका घरका काममा मद्दत गर्न लगाउँछन्। बच्चाले काम गर्ने तरिका मात्र होइन, आपसी सम्मान, जिम्मेवारी र अनुशासन पनि सिक्छ। यस्तै व्यवहारबाट बच्चाले सामाजिक नियमहरू बिस्तारै आत्मसात् गर्छन्।

४. तपाई सामाजिकीकरणका तत्वहरूमध्ये कुन चाहिँ तत्वलाई महत्वपूर्ण मान्नुहुन्छ, किन? आफ्नो तर्कहरू चार बुादामा उल्लेख गर्नुहोस्।

उत्तर- सामाजिकीकरणका तत्वहरू भाषा, सामाजिक अन्तरक्रिया र  सम्मान एवं प्रेम, स्‍नेह र सहयोग गरी ३ वटा छन्। सबै तत्वहरू महत्वपूर्ण छन् यद्यपि ती मध्ये म भाषालाई सबैभन्दा महत्वपूर्ण तत्व मान्दछु। मेरो चार तर्कहरू निम्‍नलिखित बुँदामा उल्लेख गरेको छुः-

• भाषा भावना र विचार साटासाट गर्ने माध्यम हो।
• भाषा बिना समाजमा सामाजिक अन्तरक्रिया हुनै सक्दैन।
• भाषाले समाजमा सामाजिक मूल्य मान्यता, रहनसहन तथा संस्कारहरू बोकेको हुन्छ र हस्तान्तरण गर्न सहयोग गर्दछ।
• भाषा बिनाको समाज परिकल्पना गर्न सकिदैन।

यसरी उल्लेखित बुँदाहरूबाट सामाजिकीकरणका तत्वहरू मध्ये भाषा सबैभन्दा महत्वपूर्ण तत्व हो भन्न सकिन्छ।

५. सामाजिकीकरणमा प्रेम र स्‍नेहले कसरी मद्दत गर्दछ? आफ्ना तर्कहरू प्रस्तुत गर्नुहोस्।

उत्तरः- सामाजिकीकरणका विभिन्न तत्वहरूमध्ये प्रेम र स्‍नेह पनि एक प्रमुख तत्व हो।  प्रेम र स्‍नेहले एक अर्काबिचमा आत्मीयता अभिवृद्धि गर्छ । प्रेम र स्‍नेह आत्मीयता, सद्भाव र सहकार्यको आधार हो। यसले मानिसप्रति विश्वास र अपनत्व प्रदान गर्छ । प्रेम र स्‍नेहले विभिन्न सकारात्मक कुराहरू पालना गर्न उत्प्रेरणा दिन्छ। प्रेम र स्‍नेहले आफ्नोपनको आभाष दिन्छ, जसले गर्दा एक अर्कामा सबै विचार तथा भावनाहरू खोलेर व्यक्त गर्न सकिन्छ भने मनमा उब्जेका कौतुहलताहरू हल गर्न सकिन्छ। यसरी प्रेम र स्‍नेहले अपनत्वको भावना सृजना गरी समाजलाई बुझ्‍न र अन्तरक्रिया गर्न एकदमै सहज बनाइदिन्छ। जसले व्यक्तिलाई सामाजिकीकरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।  

६. "सामाजिकीकरणका विभिन्न माध्यमहरूमध्ये दौतरी समूहको भूमिकालाई महत्वपूर्ण मानिन्छ।" यस भनाईप्रति आफ्नो तार्किक विचार चार बुँदामा प्रस्तुत गर्नुहोस्।

उत्तर-  समान वा मिल्दाजुल्दा उमेर तथा तहका साथीहरू नै दौतरी हो। सामाजिकीकरणका विभिन्न माध्यमहरूमध्ये दौतरी समूहको भूमिकालाई महत्वपूर्ण मानिन्छ। यस भनाईलाई निम्न चार बुँदामा तार्किक विचार प्रस्तुत गर्न सकिन्छ:

1.  दौतरी समूहमा विद्यालय आवतजावत, खेलकुद, मनोरञ्जनका कार्य गर्दा उनीहरूबिच सहजै अन्तरघुलन हुनुका साथै सामाजिक व्यवहारको आदान प्रदान हुन्छ। 
2. सहयोग, सहकार्य, मेलमिलापका अभ्यास हुने हुँदा दौंतरी समूह सामाजिकीकरणको एक माध्यम बनेको छ ।
3. दौतरी समूहका साथीहरूसँग परिवारका सदस्यहरूसँग भन्दा पनि बढी नजिक भएर अन्तरक्रिया हुने हुँदा यसबाट व्यक्तिले सामाजिक व्यवहार, भाषा, अनुशासन र सामाजिक मूल्यहरू सहज रूपमा सिक्ने गर्दछ। यस किसिमको सिकाइ औपचारिक भन्दा अनौपचारिक र व्यवहारिक हुन्छ।
4. दौतरी समूहमा सहभागिता गर्दा व्यक्तिहरूले आफ्ना विचार राख्न, असहमत हुन, सहकार्य गर्न र निर्णय लिन सिक्छन्, जसले स्वतन्त्रता र जिम्मेवारीबोधको विकासमा सहयोग गर्छ। आदि

        उल्लेखित बुँदाहरूबाट बुझ्‍न सकिन्छ कि सामाजिकीकरणमा दौतरी समूहको महत्वपूर्ण भूमिका रहन्छ।

७. सामाजिकीकरणका प्राथमिक निकाय र द्वितीय निकायबीच भिन्नता छुट्याउनुहोस्।

उत्तर- सामाजिकीकरणका प्राथमिक निकाय र द्वितीय निकायबीच भिन्नता निन्नानुसार तालिकामा प्रस्तुत गरिएको छः-

प्राथमिक निकाय	द्वितीय निकाय
१. सबै मानिस अनिवार्य सहभागी हुन्छन्।	१. सबै मानिस सहभागी नहुन पनि सक्छन्।
२. सामाजिक मूल्य मान्यता, भाषा, संस्कृति आदि आधारभूत कुराहरू सिक्दछ।	२. विशेष ज्ञान, अनुशासन र सामाजिक नियम सिक्दछ।
३. यो व्यक्तिगत र भावनात्मक हुन्छ।	३. यो औपचारिक र पेशागत हुन्छ।
४. परिवार, आमाबुबा, नातागोता आदि प्राथमिक निकाय हुन्।	४. विद्यालय, सञ्चार माध्यम, विभिन्न संघसंस्था आदि द्वितीय निकाय हुन्।

समाप्त

Read More

4.2 Ecosystem [Science-Class six] Exercise

 1. Tick the correct option:-

a. A system in which exchange takes place between living and non-living things is known as:

i. Cycle                        ii. Computer system

iii. ecosystem            iv. none of them

Answer:- iii. ecosystem

b.  

Read More